Als je begint met machineborduren, krijg je vaak een simpele regel te horen:
gebruik hetzelfde garen boven en onder.
Dat klinkt logisch. Het voelt veilig. En eerlijk gezegd: het werkt ook prima.
Maar na een tijdje ontdek je dat borduren zelden zo zwart-wit (of welke kleur je ook gebruikt ;)) is. Want moet de onderdraad echt altijd hetzelfde zijn als de bovendraad? Of is dat gewoon een handige beginnersregel?
Het korte antwoord: nee, dat hoeft helemaal niet.
Sterker nog: in de meeste borduurprojecten is het zelfs vrij normaal dat de onderdraad een andere draad is dan de bovendraad. In deze blog duiken we in de wereld van de boven- en onderdraden en wanneer je ze wel – en vooral niet – hoeft te matchen.
Wat doet de onderdraad eigenlijk?
Bij machineborduren gebeurt het meeste zichtbare werk bovenop de stof. Daar ligt de bovendraad en die bepaalt uiteindelijk de kleur en uitstraling van het borduurwerk.
De onderdraad heeft een andere taak:
die zorgt ervoor dat de steken vast blijven zitten.
Elke steek wordt als het ware “gehaakt” met de onderdraad. Zonder die draad zou je borduurwerk binnen een paar seconden uit elkaar vallen.
Maar belangrijk om te weten:
de onderdraad hoort bijna nooit zichtbaar te zijn in een goed afgesteld borduurwerk.
Waarom onderdraad meestal dunner is
Veel borduurmachines gebruiken een speciale borduur-onderdraad. Die is vaak dunner dan de bovendraad.
Waarom?
Een dunne onderdraad zorgt voor:
- minder spanning op de stof
- soepelere steken
- een strakker borduurresultaat
Als je dezelfde draad boven én onder gebruikt (bijvoorbeeld twee keer 40-wt borduurgaren), kan het borduurwerk soms wat stijver worden. Dat betekent niet dat het fout is, maar het is niet altijd optimaal.
Moet de kleur van boven- en onderdraad hetzelfde zijn?
Dit is een van de meest gestelde vragen.
Het antwoord: meestal niet.
De onderdraad zie je namelijk normaal gesproken niet. Daarom gebruiken veel borduurders simpelweg een neutrale kleur, zoals:
- wit
- zwart
- lichtgrijs
Dat maakt het wisselen van spoeltjes een stuk eenvoudiger.
Pas als de spanning niet goed staat, kan onderdraad soms een beetje zichtbaar worden. Dat is meestal een teken dat de spanning aangepast moet worden – niet dat de kleur verkeerd gekozen is.
Wanneer dezelfde draad wél handig is
Er zijn situaties waarin het wél handig kan zijn om dezelfde draad boven en onder te gebruiken.
Bijvoorbeeld bij:
Dunne stoffen
Soms zie je de onderzijde van het borduurwerk licht door de stof heen. Dan kan een bijpassende kleur net wat mooier zijn.
Projecten waarbij beide kanten zichtbaar zijn
Denk aan:
- sjaals
- handdoeken
- dun textiel
Als beide kanten bekeken worden, kan een passende onderdraad esthetisch mooier zijn.
Wanneer een andere onderdraad juist beter werkt
In veel gevallen is een andere onderdraad juist praktischer.
Bijvoorbeeld:
Bij grote borduurprojecten
Je hoeft dan niet steeds spoeltjes te wisselen.
Bij veel kleurwissels
Eén neutrale onderdraad bespaart tijd en frustratie.
Bij dikker borduurwerk
Een dunne onderdraad helpt de steken soepeler te laten liggen.
Wat als de onderdraad zichtbaar wordt?
Als je onderdraad bovenop ziet verschijnen, ligt dat meestal aan de spanning.
De oorzaak kan zijn:
- te strakke bovenspanning
- te losse bovenspanning
- verkeerde naald
- verkeerde combinatie van stof en versteviging
Veel beginners denken dan dat ze de kleur van de onderdraad moeten aanpassen. Maar meestal is spanning de echte boosdoener.
Een goed borduurwerk laat hooguit een klein beetje bovendraad aan de onderkant zien, en vrijwel nooit onderdraad bovenop.
De gouden regel (die eigenlijk geen regel is)
In borduurkringen hoor je soms allerlei “regels” over draadgebruik.
Maar uiteindelijk is de belangrijkste regel verrassend simpel:
Als het resultaat er goed uitziet, doe je het goed.
Borduren is geen exacte wetenschap. Machines, stoffen en ontwerpen gedragen zich allemaal net iets anders.
Soms werkt een theorie perfect.
En soms ontdek je dat jouw machine iets totaal anders prettig vindt.
Een simpele test
Wil je zelf zien hoeveel verschil onderdraad kan maken?
Borduur eens een klein ontwerp twee keer:
- Met standaard borduur-onderdraad
- Met dezelfde draad boven en onder
Je zult waarschijnlijk merken dat de eerste versie iets soepeler en vlakker ligt. Maar soms is het verschil verrassend klein.
En dat laat meteen zien: borduren is ook gewoon experimenteren.
Tot slot
Moet onder- en bovendraad altijd hetzelfde zijn?
Nee.
In de meeste gevallen is een neutrale, dunne onderdraad juist de standaard. De bovendraad doet het zichtbare werk, terwijl de onderdraad stil op de achtergrond zijn werk doet.
En dat is misschien wel de beste metafoor voor borduren:
het mooiste resultaat ontstaat vaak door een goede samenwerking tussen dingen die je ziet… en dingen die je niet ziet.
Nieuwsbrief
Wil je meer van dit soort blogs lezen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief en lees elke nieuwe blog als eerste, nieuwsbrieflezers krijgen altijd voorrang 😉.
Als bedankje ontvang je bovendien 10% korting in de webshop of op een borduuropdracht. Volg Borduurstudio Motief ook op Facebook, Instagram en BlueSky voor meer inspiratie en nieuwe projecten.
